Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği kapsamında kafe, restoran, pastane ve lokanta gibi toplu tüketim yerleri için yeni bir bilgilendirme düzeni getirdi. Özeti şu: misafir sipariş vermeden önce menüdeki her ürünün içeriğini, alerjenlerini ve enerji (kalori) değerini görebilmeli. Bu yazıda kuralın kapsamını, tarihlerini ve QR menü ile nasıl kolayca uyum sağlanacağını anlatıyoruz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuat metni ve kılavuzlar için Bakanlığın resmî sayfalarını esas alın.
Kural ne diyor?
Toplu tüketim yerlerinde sunulan yiyecek ve içecekler için tüketiciye şu bilgiler sunulmalı:
- İçerik (bileşen) bilgisi: ürünün temel bileşenleri ve hammaddeleri.
- Alerjen bildirimi: Yönetmelik ekindeki 14 alerjen grubu — gluten içeren tahıllar, kabuklular, yumurta, balık, yer fıstığı, soya, süt ve süt ürünleri, sert kabuklu meyveler, kereviz, hardal, susam, kükürt dioksit/sülfitler, acı bakla, yumuşakçalar.
- Enerji değeri: porsiyon başına kalori (kcal).
- Alkol veya domuz kaynaklı bileşen: varsa açıkça belirtilmeli.
Ayrıca ürün adlandırmasında iki önemli kural var: tercihi etkileyen bileşen adda belirtilmeli ("eritme peynirli tost", "yer fıstıklı baklava") ve "… tadında / lezzeti / keyfi" gibi ifadeler kullanılamaz. Gerçek gıda yerine aroma verici kullanılan üründe gerçek gıdanın adı ve görseli yerine "muz aromalı" gibi bir ifade kullanılmalı.
Bilgiler nasıl sunulabilir?
Bakanlık, bilgilerin menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod (QR) aracılığıyla sunulabileceğini belirtiyor. Karekod kullanan işletmelerin bir yükümlülüğü daha var: karekodu okutamayan misafirlere bilginin ayrıca sağlanacağı belirtilmeli — yani basılı bir alternatif hazır bulunmalı.
Kim, ne zamana kadar?
| İşletme türü | İçerik + alerjen | Enerji (kalori) |
|---|---|---|
| Ulusal zincir işletmeler | 1 Temmuz 2026 | 1 Temmuz 2026 |
| Aynı ilde 3 ve üzeri şubesi olanlar | 31 Aralık 2026 | 31 Aralık 2026 |
| Diğer tüm toplu tüketim yerleri | 31 Aralık 2026 | 31 Aralık 2027 |
Uygunsuzluklar Güvenilir Gıda mobil uygulaması ve ALO 174 üzerinden bildirilebiliyor; denetimlerde idari yaptırım söz konusu olabilir.
Kafeler için pratik yol haritası
- Ürün listenizi çıkarın. Menüdeki her ürün için tarif/bileşen listesini yazın; hazır ürünlerde tedarikçinin etiketindeki bileşen listesini kullanın.
- Alerjenleri işaretleyin. 14 grubu tek tek kontrol edin. Sütlü kahveler süt; unlu mamuller gluten; soslar hardal/yumurta içerebilir. "İz miktarda içerebilir" bilgisini ayrıca not edin.
- Kalori hesaplayın. Porsiyon başına kcal için tarifteki bileşenlerin gramajı ve standart besin değerleri yeterli başlangıçtır; hazır ürünlerde etiket değeri kullanılır.
- Adlandırmayı gözden geçirin. "tadında", "lezzeti" içeren isimleri düzeltin; ana bileşeni adda belirtin.
- Menünüzde gösterin ve basılı kopya hazırlayın. QR menüde ürün bazında gösterim + tezgâhta bir "İçerik–Alerjen–Enerji Bilgi Kartı".
Kafemiz ile uyum nasıl sağlanır?
Kafemiz QR menü ürün kartında her ürün için içindekiler, 14 alerjen (ikonlu), iz alerjenler, porsiyon başına kcal, alkol/domuz alanları bulunur. Kafe panelinde ürünü düzenlerken bu alanları doldurursunuz; dijital menüde ürünün altında ikonlar ve "İçindekiler" bölümü otomatik görünür, menünün altında yasal bilgilendirme notu ve yazdırılabilir A4 bilgi kartı bağlantısı yer alır. Panelde "Menü Mevzuat Uyumu" kartı hangi ürünlerin eksik olduğunu gösterir; ürün adında "tadında" gibi ifadeler varsa form sizi uyarır.
Henüz üye değilseniz ücretsiz deneme için başvurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Su, çay gibi tek bileşenli ürünlerde de bilgi vermek gerekir mi? Bilgi yükümlülüğü sunulan tüm gıdaları kapsar; tek bileşenli ürünlerde içerik bilgisi çoğunlukla ürünün kendisidir ve alerjen içermediği beyan edilebilir. Tereddütte Bakanlık kılavuzunu esas alın.
Kalori değerini nasıl hesaplayacağım? Tarifteki bileşenlerin miktarları ve standart besin değeri tablolarıyla porsiyon başına kcal hesaplanabilir; hazır ürünlerde etiketteki değer kullanılır. Küçük işletmeler için enerji bildirimi 31 Aralık 2027'ye kadar zorunlu değildir.
QR menü tek başına yeterli mi? Hayır; karekodu kullanamayan misafirler için bilginin ayrıca sağlanacağı belirtilmeli ve basılı bir alternatif hazır olmalıdır. Kafemiz'in yazdırılabilir bilgi kartı bunun için tasarlandı.
Etiketler
Kafemiz ekibi; kafe ve restoran işletmeleri için QR menü, sipariş yönetimi, mutfak ekranı, kasa ve raporlama modüllerini geliştirir. Rehber yazılarımız sahadaki işletme pratiklerinden ve Kafemiz modüllerinin günlük kullanımından derlenir.
Kafenizi 14 gün ücretsiz deneyin
QR menü, sipariş yönetimi, mutfak ekranı, kasa ve raporlama tek panelde. Kredi kartı gerekmez.
İlgili yazılar
QR Menü Nasıl Yapılır? Adım Adım Kurulum
QR menü hazırlama rehberi: menüyü kategorilere ayırma, fotoğraf, karekod üretimi ve baskı, test etme ve ekip eğitimi adım adım.